Τι είναι ο καρκίνος;

Ο ορισμός των νεοπλασιών με τη λέξη Καρκίνος, αποδίδεται στον Ιπποκράτη, που έμεινε στην ιστορία ως «πατέρας της ιατρικής». Ο Ιπποκράτης χρησιμοποίησε τους όρους «καρκίνος» και «καρκίνωμα» για να περιγράψει διάφορους όγκους που εμφάνιζαν εσωτερικά ή εξωτερικά έλκη και διογκώσεις. Στην Ελληνική γλώσσα οι λέξεις αυτές αναφέρονται στα καβούρια, τα οποία θυμίζουν τον καρκίνο, αφού οι ακτινωτές προσεκβολές, που χαρακτηρίζουν συνήθως τις καρκινικές μάζες, φέρνουν αμυδρά στο μυαλό τη μορφή που έχουν τα πόδια και οι δαγκάνες του καβουριού. Ο καρκίνος οφείλεται στην ανώμαλη ανάπτυξη και τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό ορισμένων κύτταρων, που έχει σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία όγκων σε διάφορα σημεία του σώματος

Με τον όρο «καρκίνος» περιγράφεται μία ομάδα νοσημάτων, που η αιτία τους βρίσκεται σε κυτταρικό επίπεδο. Ο όρος αναφέρεται στην υπερβολική, χωρίς προγραμματισμό, ανάπτυξη κυττάρων του οργανισμού, που ήταν φυσιολογικά, μέχρι τη στιγμή της έναρξης της διαδικασίας καρκινογένεσης. Οργανικά, ο καρκίνος είναι μία ασθένεια των κυττάρων. Συνεπώς, η κατανόηση του καρκίνου προϋποθέτει μία μικρή αναφορά σχετικά με το τι συμβαίνει όταν φυσιολογικά κύτταρα μετατρέπονται σε καρκινικά.

Ο ανθρώπινος οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Φυσιολογικά, τα κύτταρα αναπτύσσονται και διαιρούνται, ώστε να προκύψουν θυγατρικά κύτταρα και να διατηρηθεί η ισορροπία του οργανισμού. Μερικές φορές, η διαδικασία αυτή εκτρέπεται από το φυσιολογικό, οπότε προκύπτουν νέα κύτταρα (χωρίς να τα χρειάζεται ο οργανισμός) και - παράλληλα - δεν πεθαίνουν τα παλιά κύτταρα. Τα πλεονάζοντα κύτταρα σχηματίζουν μάζες, που καλούνται όγκοι. Σε μερικές περιπτώσεις αυτά τα παθολογικά κύτταρα κάνουν μετάσταση, δηλαδή μεταναστεύουν και σε άλλα μέρη του σώματος δημιουργώντας δευτερεύοντες όγκους (μεταστατικούς όγκους) παρόμοιους με αυτούς του αρχικού καρκίνου.

Ο καρκίνος συνήθως δεν επηρεάζει μόνο ένα όργανο του σώματος και δεν έχει μία μορφή. Μπορεί να αφορά οποιονδήποτε ιστό του σώματος με διαφορετική μορφή ανάλογα με τη θέση, που αναπτύσσεται. Υπάρχουν πάνω από 200 διαφορετικά είδη καρκίνου και δεν αντιμετωπίζονται όλοι με τον ίδιο τρόπο. Κάθε ένα είδος έχει τον δικό του τρόπο θεραπευτικής αντιμετώπισης. Οι περισσότεροι καρκίνοι είναι στην ουσία συμπαγείς όγκοι, υπάρχουν όμως και οι μη συμπαγείς όγκοι, όπως οι αιματολογικές κακοήθειες (Λευχαιμίες).

Ανάλογα με το μεταστατικό τους δυναμικό οι όγκοι μπορεί να είναι καλοήθεις ή κακοήθεις. Οι καλοήθεις όγκοι δεν μεθίστανται, θεραπεύονται με την χειρουργική συνήθως εξαίρεση και δεν είναι επικίνδυνοι για τη ζωή, Οι περισσότεροι καρκίνοι παίρνουν το όνομά τους από τον τύπο του κυττάρου ή του οργάνου από το οποίο προέρχονται (π.χ. αδενοκαρκίνωμα πνεύμονα). Οι μεταστάσεις έχουν το ίδιο όνομα με τον αρχικό όγκο. Ορισμένοι όγκοι παίρνουν το όνομά τους από τον επιστήμονα που τους ανακάλυψε (π.χ. Hodgkin, Brenner). Άλλοι ιατρικοί όροι που χρησιμοποιούνται για να υποδείξουν την ύπαρξη καρκινικής νόσου είναι οι όροι κακοήθης όγκος, καρκίνωμα, νεόπλασμα ή νεοπλασία.

Εάν δεν θεραπευθούν, οι καρκίνοι μπορούν τελικά να προκαλέσουν το θάνατο. Η επιβίωση των ασθενών με καρκίνο έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη αιτία θανάτου στις ανεπτυγμένες χώρες μετά τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Οι περισσότεροι καρκίνοι μπορούν να θεραπευθούν όταν διαγνωσθούν έγκαιρα και η θεραπεία αρχίσει αμέσως μετά τη διάγνωση!

Είδη νεοπλασμάτων

Απαραίτητη προϋπόθεση για την τεκμηρίωση της διάγνωσης είναι η λήψη δείγματος κυττάρων ή ιστού από τον όγκο και η εξέταση του από τον κυτταρολόγο ή τον παθολογοανατόμο. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται βιοψία. Τα νεοπλάσματα διακρίνονται σε διάφορες κατηγορίες ανάλογα με το είδος του ιστού από τον οποίο προέρχονται και τον οποίο προσβάλλουν. Διακρίνονται :

  • Νεοπλάσματα του επιθηλιακού ιστού.
  • Νεοπλάσματα του ερειστικού και συνδετικού ιστού, εκτός του αιμοποιητικού (μεσγχυματογενείς όγκοι, σαρκώματα). 
  • Νεοπλάσματα αιμοποιητικού ιστού. 
  • Νεοπλάσματα νευρικού ιστού. 
  • Ειδικά νεοπλάσματα.

Τα καλοήθη συνήθως λήγουν στην κατάληξη –ωμα όπως ίνωμα, λίπωμα, αδένωμα κ.α. Τα κακοήθη νεοπλάσματα, ανάλογα με τους ιστούς απ’ όπου προέρχονται διακρίνονται σε:

  • Καρκινώματα που προέρχονται από επιθηλιακούς ιστούς (π.χ αδενοκαρκίνωμα). 
  • Σαρκώματα που προέρχονται από τον ερειστικό, μυϊκό, νευρικό ιστό. 
  • Λεμφώματα, λευχαιμίες, που προέρχονται από τον αιμοποιητικό ιστό.

Ένα καλοήθες νεόπλασμα αναπτύσσεται τοπικά, δε διηθεί γειτονικούς ιστούς και δεν κάνει μεταστάσεις σε άλλα όργανα. Αν αυτός ο όγκος αναπτύσσεται και μεγαλώνει είναι πιθανό να δημιουργήσει πιεστικά προβλήματα σε όργανα της γύρω περιοχής. Αντίθετα ένα κακοήθες νεόπλασμα είναι διηθητικό και δίνει μεταστάσεις. Είναι ικανό να διηθεί καταστρέφοντας γειτονικούς ιστούς και όργανα.

Τα χαρακτηριστικά των καλοηθών νεοπλασμάτων είναι:

  • Τα νεοπλασματικά κύτταρα μοιάζουν με τον μητρικό ιστό. 
  • Είναι περιγεγραμμένα και συνήθως περιβάλλονται από κάψα. 
  • Δεν δίνουν μεταστάσεις (αιματογενείς - λεμφογενείς - δι’ εμφυτεύσεως). 
  • Δεν διηθούν τους γύρω ιστούς. 
  • Δεν προκαλούν θάνατο. 
  • Δεν υποτροπιάζουν. 
  • Προκαλούν τοπικές βλάβες (πίεση).

Τα χαρακτηριστικά των κακοηθών νεοπλασμάτων είναι:

  • Τα νεοπλασματικά χάνουν την ομοιότητα τους με το φυσιολογικό. 
  • Δεν είναι περιγεγραμμένα και δεν έχουν κάψα. 
  • Δίνουν μεταστάσεις. 
  • Διηθούν τους γύρω ιστούς.
  • Είναι θανατηφόρα αν δεν διαγνωσθούν έγκαιρα και δεν αντιμετωπισθούν θεραπευτικά. 
  • Υποτροπιάζουν συνήθως. 
  • Προκαλούν διήθηση και καταστροφή των ιστών.

Στους άνδρες οι πιο συχνοί καρκίνοι είναι ο καρκίνος του πνεύμονα, ο καρκίνος του προστάτη και ακολουθούν ο καρκίνος παχέος εντέρου κ.ά. Στις γυναίκες οι πιο συχνοί καρκίνοι είναι ο καρκίνος του μαστού, του πνεύμονα (τα τελευταία χρόνια), του παχέος εντέρου, ο καρκίνος των γεννητικών οργάνων (μήτρας-ωοθήκης) κ.ά. Ανεξάρτητα από το φύλλο ο καρκίνος του δέρματος (μελάνωμα) και οι όγκοι του εγκέφαλου, έχουν αυξηθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία.


Παθολόγος – Ογκολόγος - Dr Χρήστος Πανόπουλος MD, PhD

Ιατρείο: Ξενίας 3 , 11521, Αθήνα( έναντι Πλ. Μαβίλη)
Τηλέφωνο/Fax
: 2107713406

Ιατρείο ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ:Αθανασιάδου 3-5 (1ος όροφος)

115 21 Αθήνα , Αμπελόκηποι

Τηλέφωνο: 210 6416065 (Γραμματέας, ραντεβού)

Κινητό τηλέφωνο: 6944397876

Fax: 210 6416066

Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. , This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it., This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies  για την βελτίωση της περιήγησής σας. Η επιχείρηση συμμορφώνεται με τον GDPR.